हिंदू धर्मात नोव्हेंबर महिना धार्मिक दृष्टिकोनातून अत्यंत शुभ मानला जातो. या महिन्यात देवउठणी एकादशीने पुन्हा शुभ कार्य सुरू होतात. या दिवशी भगवान विष्णू त्यांच्या चार महिन्यांच्या योग निद्रेमधून जागे होतात. शिवाय सर्वात लोकप्रिय हिंदू सण तुलसी विवाह देखील नोव्हेंबरमध्ये येतो. या दिवशी भगवान विष्णूच्या शालिग्राम रूपाशी देवी तुळशीचा विवाह केला जातो. कार्तिक पौर्णिमा देखील या महिन्यात येते. या दिवशी दानाचे विशेष महत्त्व आहे. पहिले शीख गुरु गुरु नानक देव जी यांची जयंती देखील या दिवशी साजरी केली जाईल. नोव्हेंबरमध्ये येणारे उपवास आणि सण पाहूया...
देवउठणी एकादशीदेवउठणी एकादशी ही एकादशी तिथींपैकी सर्वात महत्वाची मानली जाते. तिला हरिप्रबोधिनी एकादशी असेही म्हणतात. कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या एकादशी तिथीला देवउठणी एकादशी साजरी केली जाते. धार्मिक श्रद्धेनुसार, या दिवशी भगवान विष्णू त्यांच्या चार महिन्यांच्या योगिक झोपेतून जागे होतात. पृथ्वीवर धर्म, कर्म आणि शुभ कार्य पुन्हा सुरू होतात. या दिवसापासून लग्न समारंभ, गृहप्रवेश, मुंडन आणि इतर शुभ समारंभ सुरू होतात. ही एकादशी तिथी शनिवार, १ नोव्हेंबर रोजी सकाळी ९:११ वाजता सुरू होईल आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी ७:३१ वाजेपर्यंत चालेल. म्हणून, देव उठणी एकादशी रविवार, २ नोव्हेंबर रोजी साजरी केली जाईल.
तुलसी विवाहदेव उठणी एकादशीच्या नंतरच्या दिवशी, द्वादशी तिथीला तुळशी विवाह साजरा केला जातो. हा सण हिंदू धर्मात साजरा केला जाणारा सर्वात लोकप्रिय सणांपैकी एक आहे. या दिवशी तुळशी मातेचा विवाह भगवान विष्णूच्या शालिग्राम रूपाशी होतो. या काळात, तुळशीच्या रोपाला लग्नाच्या साहित्याने वधूप्रमाणे सजवले जाते. हवन आणि भजनाने विवाह सोहळा केला जातो. असे मानले जाते की तुलसी विवाहात सहभागी झाल्याने विवाहित जीवनात प्रेम वाढते आणि कुंडलीतील विवाहाशी संबंधित दोष दूर होतात. यावेळी, द्वादशी तिथी रविवार, २ नोव्हेंबर रोजी सकाळी ७:३१ वाजता सुरू होईल आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी ५:०७ वाजेपर्यंत चालेल. म्हणून, तुलसी विवाह उत्सव रविवार, २ नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जाईल.
वैकुंठ चतुर्दशीवैकुंठ चतुर्दशी हा कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या (शुक्ल पक्ष) चतुर्दशीला साजरा केला जाणारा एक महत्त्वाचा सण आहे. या दिवशी भगवान शिव आणि भगवान विष्णू दोघांचीही पूजा केली जाते. काशीमध्ये बाबा विश्वनाथ आणि भगवान विष्णू यांच्या भेटीचा हा उत्सव मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. या दिवशी भगवान विष्णूची पूजा मध्यरात्री केली जाते, तर भगवान शिवाची पूजा सकाळी केली जाते. असे म्हटले जाते की वैकुंठ चतुर्दशीला केलेले जप आणि ध्यान शंभरपट फळ देते. चतुर्दशी तिथी मंगळवार, ४ नोव्हेंबर रोजी पहाटे २:०५ वाजता सुरू होईल आणि रात्री १०:३६ पर्यंत चालेल. म्हणून, वैकुंठ चतुर्दशी ४ नोव्हेंबर रोजी साजरी केली जाईल.
कार्तिक पौर्णिमा
कार्तिक पौर्णिमा हा हिंदू धर्मात अतिशय पवित्र आणि पुण्यपूर्ण दिवस मानला जातो. गंगा, यमुना आणि इतर पवित्र नद्यांमध्ये स्नान करणे आणि या दिवशी दिवे लावणे हे विशेष महत्त्व आहे. हा दिवस देव दीपावली म्हणून देखील साजरा केला जातो. याच दिवशी भगवान शिव यांनी त्रिपुरासुराचा वध केला होता. वाराणसीमध्ये देव दीपावली मोठ्या थाटामाटात साजरी केली जाते. या दिवशी दान आणि उपवासाचे खूप महत्त्व आहे. कार्तिक पौर्णिमेला केलेले पुण्य चिरंतन राहते आणि पूर्वजांना संतुष्टी मिळते असे मानले जाते. कॅलेंडरनुसार, पौर्णिमा तिथी मंगळवार, ४ नोव्हेंबर रोजी रात्री १०:३६ वाजता सुरू होईल आणि दुसऱ्या दिवशी बुधवार, ५ नोव्हेंबर रोजी संध्याकाळी ६:४८ वाजता संपेल. म्हणून, कार्तिक पौर्णिमा ५ नोव्हेंबर रोजी साजरी केली जाईल.
श्री गुरु नानक जयंती
श्री गुरु नानक देवजी यांची जयंती हा शीख समुदायाचा एक प्रमुख सण आहे. तो कार्तिक पौर्णिमेला साजरा केला जातो. या दिवसाला गुरुपौर्णिमा किंवा गुरुपर्व असेही म्हणतात. गुरु नानक देवजी हे शीख धर्माचे पहिले गुरु आणि शीख पंथाचे संस्थापक होते. त्यांच्या जयंतीनिमित्त गुरुद्वारा सजवल्या जातात. कीर्तन, अखंड पाठ आणि नगर कीर्तनाचे आयोजन केले जाते. यावर्षी गुरु नानक देव जी यांची ५५६ वी जयंती साजरी केली जाईल. गुरु नानक देव जी यांचा जन्म कार्तिक पौर्णिमेला झाला होता. या वर्षी हा दिवस बुधवार, ५ नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जाईल.
उत्पन्ना एकादशी
हिंदू धर्मात एकादशी तिथीचे विशेष महत्त्व आहे. एकादशी भगवान विष्णूंना समर्पित आहे. मार्गशीर्ष महिन्यातील कृष्ण पक्षाच्या एकादशीला उत्पन्न एकादशी साजरी केली जाते. ही वर्षाची पहिली एकादशी देखील मानली जाते. पुराणानुसार, भगवान विष्णूची पूजा आणि उत्पन्ना एकादशीचे व्रत केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात. कॅलेंडरनुसार, एकादशीची तिथी शनिवार, १५ नोव्हेंबर रोजी रात्री १२:४९ वाजता सुरू होते आणि रविवार, १६ नोव्हेंबर रोजी पहाटे २:३७ पर्यंत चालेल. या परिस्थितीत, १५ नोव्हेंबर रोजी उत्पन्न एकादशी व्रत पाळले जाईल.
विवाह पंचमी
विवाह पंचमी मार्गशीर्ष महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या पाचव्या दिवशी साजरी केली जाते. भगवान राम आणि माता सीतेचा विवाह या दिवशी झाला होता. अयोध्या, जनकपूर आणि मिथिला प्रदेशात हा सण मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. असे मानले जाते की या दिवशी भगवान रामाची पूजा केल्याने वैवाहिक जीवनात सुख आणि समृद्धी येते. ही तिथी अविवाहित लोकांसाठी विशेषतः शुभ मानली जाते. कॅलेंडरनुसार, यावेळी पंचमी तिथी सोमवार, २४ नोव्हेंबर रोजी रात्री ९:२२ ते मंगळवार, २५ नोव्हेंबर रोजी रात्री १०:५६ पर्यंत राहील. म्हणून, विवाह पंचमीचा सण २५ नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जाईल.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
