तंत्रज्ञानाच्या युगात बहुतेक उपकरणे लोकांना मदत करण्यासाठी आणि त्यांचे काम सोपे करण्यासाठी तयार केली जातात. तथापि, काही उपकरणे सुरुवातीला चांगल्यासाठी बनवलेली, नंतर धोकादायकपणे वापरली जाऊ लागली. १९६० च्या दशकात असे एक उपकरण विकसित केले गेले, जे वर्गातील शिक्षकांपासून ते ऑफिसमध्ये सादरीकरण देणाऱ्यांपर्यंत सर्वांसाठी उपयुक्त होते. परंतु हळूहळू, ते अधिक शक्तिशाली बनले. आता, हेच लहान उपकरण इतके तीव्र प्रकाश उत्सर्जित करू शकते की जर ते थेट डोळ्यांत पडले तर ते एखाद्या व्यक्तीला त्वरित अंध बनवू शकते. ते इतके धोकादायक आहे की जर जमिनीवरून आकाशात चमकवले आणि विमान उडविणाऱ्या पायलटच्या डोळ्यांत गेले तर विमान नियंत्रणाबाहेर जाऊन क्रॅश होऊ शकते. या उपकरणाला ‘लेसर पॉइंटर’ म्हणतात.
लेसर पॉइंटरचा इतिहास : लेसर पॉइंटरची कहाणी १९६० मध्ये सुरू होते, जेव्हा अमेरिकन शास्त्रज्ञ थियोडोर मेमन यांनी जगातील पहिला लेसर तयार केला. हा एक रुबी लेसर होता, जो खूप मोठा आणि महाग होता. त्यावेळी, कोणीही कल्पना केली नव्हती की लेसर कधी खिशात वापरता येतील असे पेन बनतील. १९८० च्या दशकाच्या सुरुवातीला, स्वस्त लाल लेसर डायोड विकसित केले गेले. खरे लेसर पॉइंटर प्रथम १९८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात आणि १९९० च्या दशकाच्या सुरुवातीला अमेरिका आणि जपानमधील कंपन्यांनी बनवले होते. सुरुवातीला, हे महाग होते आणि फक्त व्यावसायिक वापरत असत. परंतु १९९५ ते २००० दरम्यान, चीनमध्ये खूप स्वस्त लेसर पॉइंटर तयार होऊ लागले. त्यानंतर, पेनासारखे लेसर पॉइंटर फक्त ५-१० डॉलरमध्ये उपलब्ध झाले.
५ मिलीवॅटपेक्षा जास्त क्षमतेचे लेसर पॉइंटर धोकादायक : काही वर्षांपूर्वीपर्यंत लेसर पॉइंटर खूप उपयुक्त होते. जेव्हा पॉवरपॉइंट स्लाइड्स उपलब्ध झाल्या, तेव्हा शिक्षक आणि सादरकर्ते दूर बसलेल्या लोकांना गोष्टी समजावून सांगण्यासाठी त्यांचा वापर करत असत. ते लहान पेनांसारखे दिसत होते आणि लाल किंवा हिरव्या दिव्याची पातळ रेषा सोडत होते. पण हळूहळू, ते खूप शक्तिशाली झाले आणि लोक त्यांचा गैरवापर करू लागले. लेसर लाईट खूप तेजस्वी आणि केंद्रित आहे. उच्च-शक्तीचे लेसर, म्हणजेच ५ मिलीवॅटपेक्षा जास्त क्षमतेचे लेसर, एखाद्या व्यक्तीला अंध बनवू शकतात.
या देशांची लेसर पॉइंटर्सवर बंदी : काही देशांनी वाढत्या धोक्यांमुळे लेसर पॉइंटर्सवर बंदीदेखील घातली आहे. अमेरिकेत, ५ मिलीवॅटपेक्षा जास्त क्षमतेचे लेसर पॉइंटर्स विकणे बेकायदेशीर आहे. ब्रिटनमध्ये, १ मिलीवॅटपेक्षा जास्त क्षमतेचे लेसर पॉइंटर्सवरदेखील पूर्णपणे बंदी आहेत. कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडमध्येही कठोर कायदे आहेत. सार्वजनिक ठिकाणी विनाकारण लेसर पॉइंटर्स ठेवणे हा गुन्हा आहे, ज्यासाठी दंड आणि तुरुंगवासाची शिक्षा आहे.
भारतात काही निर्बंध : भारतात अद्याप देशभरात लेसर पॉइंटर्सवर बंदी नाही, परंतु काही भागात ते प्रतिबंधित आहेत. विशेषतः, विमानतळापासून १०-२० किलोमीटर अंतरावर लेसर वापरल्याने शिक्षा होऊ शकते. अशा प्रकरणांमध्ये पोलीस आणि न्यायालये कठोर कारवाई करत आहेत.
.jpg)
