लाइव्ह फोटो, ४ शहरे आणि... जेईई मेनमध्ये पहिल्यांदाच झालेत हे बदल, फॉर्म भरण्याधी हे समजून घ्या...

अभियांत्रिकी अभ्यासक्रमांच्या प्रवेशासाठी जॉइंट एंट्रेन्स एक्झाम (JEE Main) २०२६ ची शर्यत सुरू झाली आहे. मागील अनुभवांच्या आधारे, राष्ट्रीय चाचणी संस्थेने (NTA) विद्यार्थ्यांना सुविधा देण्यासाठी आणि परीक्षेदरम्यान होणारे गैरप्रकार रोखण्यासाठी अनेक नवीन पावले उचलली आहेत.

एक महिन्यापूर्वी, २९ सप्टेंबर रोजी, NTA ने उमेदवारांना आधार अपडेटसह सर्व आवश्यक कागदपत्रे सादर करण्याचा सल्ला जारी केला. JEE Main च्या पहिल्या टप्प्यासाठी ऑनलाइन नोंदणी सुरू झाली आहे. NTA ची JEE Main ही पहिली परीक्षा असेल, ज्यामध्ये डॉ. के. राधाकृष्णन समितीच्या परीक्षा सुधारणांच्या शिफारशी लागू करून नियम तयार केले गेले आहेत.

पसंतीच्या शहरात कसे मिळेल परीक्षा केंद्र
उमेदवारांना त्यांच्या पसंतीच्या शहरात परीक्षा केंद्र मिळेल, यासाठी एनटीएने प्रयत्न केला आहे. परीक्षा केंद्रे दूरवर असल्याच्या तक्रारी लक्षात घेता विद्यार्थ्यांना त्यांच्या वर्तमान आणि मूळ पत्त्याच्या जवळपासची जास्तीत जास्त चार शहरे निवडण्याचा पर्याय दिला जाईल, असा निर्णय घेण्यात आला आहे. जेव्हा विद्यार्थी फॉर्म भरतात आणि त्यांचे मूळ आणि वर्तमान पत्ते नमूद करतात, तेव्हा या दोन पत्त्यांवर आधारित शहरांची यादी दिसेल. उदाहरणार्थ, जर एखाद्या विद्यार्थ्याचा कायमचा पत्ता उत्तर प्रदेश असेल आणि सध्याचा पत्ता दिल्ली असेल, तर या दोन राज्यांमधील परीक्षा केंद्रे कुठे असतील याची यादी दिसेल. या यादीच्या आधारे, विद्यार्थी त्यांच्या पसंतीची चार शहरे निवडू शकतात. एनटीए अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की, शक्यतो विद्यार्थ्यांच्या निवडलेल्या पर्यायांमधून परीक्षा शहरे वाटली जातील. उमेदवारांच्या सोयीसाठी परीक्षा शहरांची संख्या वाढविण्यात आली आहे. पूर्वी परीक्षा शहरांची संख्या २९९ होती, जी आता ३२३ पर्यंत वाढवण्यात आली आहे. विद्यार्थ्यांच्या पसंतीच्या शहरात परीक्षा केंद्रे वाटली जातील याची खात्री करण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

लाईव्ह फोटोदेखील आवश्यक
या वर्षीच्या परीक्षेसाठी ऑनलाइन फॉर्म भरताना, विद्यार्थ्यांना लाईव्ह फोटोदेखील अपलोड करावा लागेल. त्यांच्या नवीनतम छायाचित्राची स्कॅन केलेली प्रतिमा, जेपीजी किंवा जेपीईजी स्वरूपात देखील आवश्यक असेल. पूर्वी, विद्यार्थ्यांना त्यांचा स्वतःचा फोटो अपलोड करावा लागत होता, परंतु अनेकदा असे दिसून आले की विद्यार्थ्यांनी अनेक वर्षे जुने फोटो अपलोड केले होते, ज्यामुळे अनेकदा चुकांच्या तक्रारी येत होत्या. यावेळी, दुहेरी तपासणी होईल. एक नवीनतम फोटो असेल आणि एक लाईव्ह फोटो देखील असेल.

अनेक फॉर्म भरल्याने होऊ शकते कारवाई
याचा अर्थ असा की जो विद्यार्थी फॉर्म भरेल, तोच परीक्षेला यावा. जर दोन्ही फोटो एकसारखे नसतील, तर सिस्टम उमेदवाराला सतर्क करेल. जुना फोटो अपलोड केल्याने अशा समस्या उद्‌भवू शकतात. अशा परिस्थितीत, विद्यार्थ्यांनी अलीकडील फोटोची स्कॅन केलेली प्रतिमा अपलोड करावी. ती रंगीत फोटो असावी, ज्यामध्ये उमेदवाराचा ८०% चेहरा दिसत असेल. विद्यार्थ्यांनी फक्त एकच अर्ज भरला आहे याची खात्री करावी. जर अनेक फॉर्म भरले असतील तर कारवाई केली जाईल. कृपया अर्जावर ईमेल आयडी आणि मोबाईल नंबर काळजीपूर्वक भरा.

ई-केवायसी देखील लागू
या वर्षीच्या परीक्षेसाठी ई-केवायसी देखील लागू केले आहे. ही प्रणाली उमेदवारांच्या ओळखीची डिजिटल पडताळणी करण्यास अनुमती देईल. नाव, जन्मतारीख आणि छायाचित्र यासारख्या माहितीचा वापर करून आधार प्रमाणीकरण केले जाते. हे UIDAI च्या सेंट्रल आयडेंटिटीज डेटा रिपॉझिटरी (CIDR) द्वारे केले जाते. आधार कार्डमध्ये पालकांचे नाव नसल्यामुळे ही माहिती ऑनलाइन अर्ज फॉर्ममध्ये भरावी लागेल. दहावीच्या प्रमाणपत्र आणि आधार कार्डमध्ये कोणताही फरक नसावा.

सध्या परीक्षेच्या पहिल्या टप्प्यासाठी अर्ज
जेईई मेन दोन टप्प्यांत घेतली जाते. पहिल्या टप्प्यांसाठी अर्ज २७ नोव्हेंबरपर्यंत करता येतील आणि ही परीक्षा २१ ते ३० जानेवारी दरम्यान होईल. पहिल्या टप्प्याचे निकाल १२ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत जाहीर केले जातील. दुसऱ्या टप्प्यासाठी बसू इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांना जानेवारीच्या शेवटच्या आठवड्यापासून नोंदणी करण्याची संधी मिळेल. दुसरा टप्पा १ ते १० एप्रिल दरम्यान होईल आणि दोन्ही टप्प्यांवर आधारित अंतिम निकाल २० एप्रिलपर्यंत जाहीर केले जातील. ही परीक्षा संगणक-आधारित चाचणी (सीबीटी) पद्धतीने घेतली जाईल. पहिली शिफ्ट दररोज सकाळी ९ ते दुपारी १२ वाजेपर्यंत असेल आणि दुसरी शिफ्ट दुपारी ३ ते संध्याकाळी ६ वाजेपर्यंत असेल.

एक्झाम पॅटर्न
बीई/बीटेक अभ्यासक्रमांच्या प्रवेशासाठीची परीक्षा जास्तीत जास्त ३०० गुणांची असेल. दोन विभाग असतील. पहिल्या विभागात गणित, भौतिकशास्त्र आणि रसायनशास्त्राचे प्रत्येकी २० प्रश्न असतील, जे सर्व MCQ-आधारित असतील. दुसऱ्या विभागात प्रत्येकी ५ संख्यात्मक मूल्याचे प्रश्न असतील. एकूण ७५ प्रश्न असतील. नकारात्मक गुण लागू केले जातील. बरोबर उत्तरांना ४ गुण दिले जातील आणि चुकीच्या उत्तरांना १ गुणाचे नकारात्मक गुण दिले जातील.

अपंग विद्यार्थ्यांसाठी प्रगत सुविधा
एनटीएने स्थापित मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार अपंग विद्यार्थ्यांना अतिरिक्त सुविधा देण्याची तयारी केली आहे. दृष्टीदोष असलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी झूम पातळी वाढवण्यात आली आहे आणि केंद्रे अपंग विद्यार्थ्यांसाठी अधिक सुविधा देखील देतील.